Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia; đến năm 2045, đóng góp khoảng 9% GDP. Trong khi đó, ước tính quy mô và xu hướng các ngành công nghiệp văn hóa hiện đóng góp khoảng 5% GDP, đạt tăng trưởng 7%-8% mỗi năm, nhưng chưa đủ cơ sở để xác định chính xác mức đóng góp.

Đại biểu tham dự buổi làm việc về phát triển văn hóa gắn với tăng trưởng kinh tế, chiều 17-9. Ảnh: NGUYỄN HƯỞNG

“Đã là chỉ tiêu thì phải có lộ trình, có kế hoạch, có sản phẩm, có người chịu trách nhiệm”, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, đồng thời đặt yêu cầu phải xác định được văn hóa tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội. Theo đó, phải tính được giá trị gia tăng của các hoạt động văn hóa đóng góp cho tăng trưởng, việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu và tác động sang các ngành khác.

Tổng Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TPHCM Lê Văn Minh tham dự buổi làm việc. Ảnh: NGUYỄN HƯỞNG

Từ yêu cầu này, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị tập trung thảo luận 5 vấn đề.

Thứ nhất, nhận diện và lượng hóa đóng góp của văn hóa đối với tăng trưởng. Theo đó, cần có số liệu thống nhất về quy mô khu vực văn hóa, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo; đóng góp vào GDP, giá trị gia tăng, việc làm, thu nhập, ngân sách, xuất khẩu, đầu tư và các tác động có thể đo được. “Không nói văn hóa đóng góp lớn, mà phải trả lời đóng góp bao nhiêu, ở đâu và bằng cơ chế nào”, đồng chí Trịnh Văn Quyết nêu yêu cầu.

Thứ hai, xác định rõ những lĩnh vực có khả năng trở thành động lực tăng trưởng mới, không dàn trải, “bình quân” chính sách cho mọi lĩnh vực. 6 lĩnh vực trọng tâm là điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, quảng cáo và thủ công mỹ nghệ đang chiếm trên 70% doanh thu công nghiệp văn hóa; bên cạnh đó là âm nhạc, thiết kế, thời trang, xuất bản, nội dung số. Trong số này, lĩnh vực nào Việt Nam có lợi thế cạnh tranh thực sự, có thị trường, có khả năng ứng dụng công nghệ, mở rộng quy mô và vươn ra thế giới; lĩnh vực nào cần cơ chế đột phá; sản phẩm chủ lực nào có thể trở thành thương hiệu quốc gia...

Thứ ba, nhận diện và tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành giá trị, sản phẩm và thị trường. Sáu nhóm điểm nghẽn được nêu gồm: nhận thức và thể chế; dữ liệu và đo lường; con đường chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm, thị trường và chuỗi giá trị; nhân lực và công nghệ; tổ chức thực hiện; huy động nguồn lực. Vấn đề đặt ra là phải phân loại đâu là nguyên nhân, đâu là biểu hiện, điểm nào có thể tháo gỡ bằng cơ chế hiện hành, điểm nào cần sửa luật, điểm nào cần thí điểm.

Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Huy Dũng phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: NGUYỄN HƯỞNG

Thứ tư, phát huy vai trò của chuyển đổi số, dữ liệu, tài sản trí tuệ và đổi mới sáng tạo. Theo Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nếu văn hóa vẫn phát triển chủ yếu bằng phương thức truyền thống thì khó tạo bước nhảy về năng suất và khả năng tiếp cận thị trường. Vì vậy, cần tập trung vào số hóa di sản, kết nối dữ liệu văn hóa, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, sản xuất và phân phối nội dung số, mô hình kinh doanh dựa trên bản quyền và tài sản trí tuệ, đồng thời tìm đường đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế.

Thứ năm, xây dựng cơ chế phối hợp, theo dõi, đánh giá và truyền thông về phát triển văn hóa gắn với kinh tế. Liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp nên cần làm rõ ai chủ trì, ai phối hợp, ai công bố số liệu và ai chịu trách nhiệm về chỉ tiêu. Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương lưu ý, lượng hóa đóng góp của văn hóa không phải để thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá hay quy đổi mọi giá trị văn hóa thành tiền, mà để nhìn rõ hơn giá trị của văn hóa và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cũng đặt yêu cầu làm rõ lĩnh vực, sản phẩm nào có thể tạo động lực tăng trưởng mới và trở thành thương hiệu quốc gia; điểm nghẽn nào cần ưu tiên tháo gỡ, cơ chế nào cần hoàn thiện, ai thực hiện và thời hạn đến đâu; đồng thời xác định cơ chế huy động các nguồn lực Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để tạo đột phá.

"Sau cuộc làm việc hôm nay phải trả lời cho được câu hỏi: Văn hóa có thể đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng 2 con số, bằng con đường nào, ai làm và bao giờ?", Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh.