Thay mặt nhóm nghiên cứu trình bày về chủ đề đột phá thể chế tài chính và kinh tế số, TS Lê Đạt Chí, Trưởng khoa Tài chính UEH nêu thực trạng, hiện nay tài chính chưa được xem trọng đúng mức như một nguồn lực then chốt để thực thi các dự luật và mục tiêu phát triển của thành phố.

Bên cạnh đó là khoảng cách lớn giữa khâu thiết kế chính sách và năng lực triển khai thực tế, khi thành phố thiếu cơ chế vận hành cụ thể, thiếu mô hình điều phối liên ngành và thiếu các định chế huy động vốn chuyên biệt. Ngoài ra, thành phố vẫn chưa kiến tạo được các sản phẩm và thành phần tài chính chuyên biệt để thu hút nhà đầu tư quốc tế.

TS Lê Đạt Chí trình bày về thể chế tài chính và kinh tế số

Từ đó, TS Lê Đạt Chí nhấn mạnh việc đổi mới căn bản cơ chế huy động nguồn lực thông qua một cấu trúc tài chính đa tầng và phức hợp. Luật Đô thị đặc biệt cần trao quyền chủ động tài chính cho thành phố đi kèm với kỷ luật nợ và thiết lập một cơ quan thực thi đủ mạnh để vận hành các sản phẩm tài chính. Một giải pháp đột phá là cơ chế để người dân "trả lương cho chính mình", trong đó các khoản đóng góp tự nguyện (được khấu trừ thuế) sẽ hình thành quỹ đầu tư dài hạn vào cơ sở hạ tầng đô thị để đảm bảo thu nhập khi về hưu.

Thành phố cũng cần tiếp cận dự án theo mô hình "Big Iron" (đại dự án) để xây dựng năng lực cho doanh nghiệp và huy động sức dân thông qua các sản phẩm tài chính cấu trúc. Các công cụ như trái phiếu xanh gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp phát thải và mô hình TOD cần được triển khai để khơi thông nguồn lực.

PGS-TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc UEH phát biểu tại hội thảo

Cuối cùng, cần xây dựng một kiến trúc tài chính đô thị tích hợp giữa tài chính, quy hoạch, đất đai, giao thông và dữ liệu. Song song đó, mô hình "Living Lab" tại các đại học nên được sử dụng làm không gian thử nghiệm chính sách và công nghệ mới, trước khi nhân rộng ra toàn thành phố.

PGS-TS Bùi Quang Hùng, Giám đốc UEH cũng cho rằng, từ thực tiễn có thể thấy, một đô thị đặc biệt muốn phát triển nhanh và bền vững phải được trao quyền đủ lớn, để áp dụng các cơ chế quản trị phù hợp với bối cảnh của chính mình. Theo đó, việc xây dựng thể chế cho TPHCM cần hướng tới một số nguyên tắc căn bản: chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ cơ chế xin – cho sang cơ chế trao quyền gắn với trách nhiệm giải trình, từ quản lý hành chính phân mảnh sang quản trị tích hợp, và từ cách tiếp cận đơn ngành sang tư duy đồng kiến tạo đa bên.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý cũng thảo luận các nội dung về chuyển đổi số, quản trị đô thị thông minh; quy hoạch, thiết kế đô thị và ứng phó biến đổi khí hậu; mô hình hệ sinh thái đồng kiến tạo và cơ chế thử nghiệm sandbox…